1- واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران 2- گروه روانشناسی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران
چکیده: (435 مشاهده)
زمینه و هدف:سوءرفتار آموزشی یکی از اشکال بدرفتاری با دانشآموزان است که میتواند پیامدهای نامطلوب تحصیلی و روانشناختی به همراه داشته باشد. بدین ترتیب پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل سوءرفتار آموزشی بر اساس مزاج کودک با نقش میانجی کیفیت رابطه دانشآموز– معلم در دانشآموزان دبستانی انجام شد. روش: این پژوهش با طرح توصیفی– همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل 18134 دانشآموز دوره دوم ابتدایی شهرستان خوی در سال تحصیلی 1403-1402 بود که از بین آنان 226 دانشآموز به همراه مادران و معلمانشان با روش نمونهگیری تصادفی خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. دادهها با استفاده از فرم دانشآموز پرسشنامه سوءرفتار آموزشی (نوعپرور قرهباغ و زینالی، 1398)، و نسخه اعتباریابیشده در ایران مقیاس مزاج کودک (اسلدنس و همکاران، 2013) و پرسشنامه رابطه بین کودکان و معلمان (پیانتا، 1994) گردآوری شدند. دادهها با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری و با نرمافزارهای SPSS-24و AMOS-24تحلیل شدند. یافتهها:یافتهها نشان داد مزاج جسور/ برونگرا با تعارض (19/0β=، 010/0P=) و روابط نزدیک (21/0β=، 002/0P=) در رابطه دانشآموز– معلم ارتباط معنادار دارد. همچنین عاطفه منفی (17/0-β=-، 010/0P=) و مهار تلاشمند (18/0β=، 010/0P=) با روابط نزدیک رابطه معنادار داشتند. افزون بر این، مزاج جسور/ برونگرا (20/0-β=-، 001/0P=)، عاطفه منفی (20/0β=، 001/0P=)، مهار تلاشمند (15/0-β=-، 009/0P=)، تعارض (18/0-β=-، 001/0P=) و روابط نزدیک (25/0-β-، 001/0P=) پیشبینیکنندههای معنادار سوءرفتار آموزشی بودند. در مقابل ارتباط عاطفه منفی (03/0-β=، 660/0P=) و مهار تلاشمند (04/0β=، 430/0P=) با تعارض، معنادار نبود. همچنین روابط نزدیک، رابطه بین مزاج جسور/ برونگرا (05/0-β=، 007/0P=)، عاطفه منفی (04/0β=، 005/0P=) و مهار تلاشمند (05/0-β=، 030/0P=) با سوءرفتار آموزشی را بهطور معناداری میانجیگری کرد؛ درحالیکه نقش میانجی تعارض معنادار نبود. نتیجهگیری: یافتههای پژوهش نشان دادند که مزاج کودک و کیفیت رابطه دانشآموز– معلم از عوامل مرتبط با سوءرفتار آموزشی در دانشآموزان دبستانی هستند. بهویژه، روابط مثبت و صمیمانه میان دانشآموز و معلم میتوانند بهعنوان یک سازوکار محافظتی در ارتباط بین ویژگیهای مزاجی و سطوح پایینتر سوءرفتار آموزشی عمل کنند.این یافتهها بر اهمیت مداخلات مدرسهمحور با هدف تقویت مهارتهای مرتبط با خودتنظیمی و ارتقای کیفیت روابط دانشآموز– معلم برای کاهش سوءرفتار آموزشی تأکید دارند.
