1- گروه روان شناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران 2- گروه روانشناسی، واحد نیشابور، دانشگاه آزاد اسلامی، نیشابور، ایران
چکیده: (497 مشاهده)
زمینه و هدف:اختلال نارسایی توجه- فزونکنشی یکی از شایعترین اختلالات عصبی- تحولی است که با افزایش تنیدگی والدگری در مادران همراه است. با توجه به تفاوت در سازوکارهای درمان پذیرش و تعهد و والدگری باکفایت مبتنی بر رویآورد طرحوارهدرمانی،پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان پذیرش و تعهد و آموزش والدگری باکفایت مبتنیبر رویآورد طرحوارهدرمانی بر تنیدگی والدگری مادران کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه- فزونکنشیانجام شد. روش: روش پژوهش حاضر، شبهتجربی با طرح پیشآزمون- پسآزمون و پیگیری سه ماهه با دو گروه آزمایش و یک گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران دارای دانشآموز مقطع ابتدایی مبتلا به اختلال نارسایی توجه- فزونکنشیناحیه تبادکان شهر مشهد در سال تحصیلی 1404- 1405 بود. نمونه پژوهش شامل 45 تفر از مادران مراجعهکننده به مراکز خدمات روانشناسی و مشاوره جامعه آماری مذکور بود که بر اساس نمونهگیری در دسترس و برحسب شرایط ورود و خروج، انتخاب و به شکل تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه 15 نفر) جایدهی شدند. گروه آزمایش یکم، طی 14 جلسه90 دقیقهای مداخلات درمانی پذیرش و تعهد و گروه آزمایش دوم، طی 12 جلسه 90 دقیقهای مداخلات آموزشی والدگری باکفایت مبتنی بر رویآورد طرحوارهدرمانی به صورت گروهی دریافت کردند، در حالی که گروه گواه آموزشهای معمول مرکز خدمات روانشناختی را دریافت میکرد. ابزار گردآوری دادهها شامل فرم کوتاه اعتباریابی شده پرسشنامه تنیدگی والدگری (آبیدین، 1995) در ایران بود. جهت تجزیه و تحلیل دادهها، از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و نرمافزار SPSS-27استفاده شد. یافتهها:نتایج نشان داد که بین دو مداخله درمان پذیرش و تعهد و آموزش والدگری باکفایت مبتنیبر رویآورد طرحوارهدرمانیو گروه گواه تفاوت معنادار وجود دارد (898/212=F، 001/0=P).همچنین درمان پذیرش و تعهد در مقایسه با آموزش والدگری باکفایت مبتنیبر طرحوارهدرمانی اثربخشی بیشتری داشت و این تغییرات در مرحله پیگیری تداوم یافت. نتیجهگیری: براساس یافتههای بهدستآمده، درمان پذیرش و تعهد از طریق ارتقای انعطافپذیری روانشناختی و کاهش اجتناب تجربهای با اتخاذ اقدامات متعهدانه مبتنی بر ارزشهای والدگری در کاهش تنیدگی والدگری نقش قابلتوجهی ایفا میکند؛ بنابراین پیشنهاد میشود با هدف ارتقای سلامت روان مادران، بهکارگیری این درمان بهعنوان رویآوردی با اثربخشی پایدارتر، در اولویت برنامههای مداخلهای قرار گیرد.
