1- گروه مشاوره، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2- گروه جراحی مغز و اعصاب، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
چکیده: (432 مشاهده)
زمینه و هدف:تنظیم هیجان بهعنوان یکی از سازههای بنیادی در روانشناسی تحولی و بالینی، نقشی تعیینکننده در سلامت روان، سازشیافتگی اجتماعی، و عملکرد تحصیلی نوجوانان ایفا میکند، بنابراین پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه های تنظیم هیجان نوجوانان از دیدگاه متخصصان انجام شد. روش: این پژوهش با رویآورد کیفی و با استفاده از تحلیل مضمون براساس چارچوب براون و کلارک (2006) انجام شد. مشارکتکنندگان شامل ۲۷ روانشناس و مشاور متخصص نوجوان بودند که بهصورت هدفمند انتخاب و تا اشباع نظری ادامه یافت. دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته (۴۵ تا ۹۰ دقیقه) گردآوری و بهصورت کلمهبهکلمه جمعآوری شدند. تحلیل دادهها بهصورت استقرایی و در سطح معنایی بر اساس مراحل ششگانه انجام شد و جهت اعتباریابی از بازبینی پژوهشگر دوم و مستندسازی دقیق استفاده شد. برای سازماندهی و مدیریت دادهها از ویرایش 22 نرمافزار MAXQDA استفاده شد. یافتهها:بر اساس نتایج به دست آمده 9 مؤلفه اصلی استخراج شد که شامل مؤلفه های شناختی،مؤلفه های تنظیم توجه، مؤلفه های مهار تکانه، مؤلفه های خود نظمدهی فعال هیجانی، خودنظمجویی درونی، تنظیم بینفردی هیجان، بیان و ارتباط هیجانی، خودآگاهی هیجانی، و پذیرش و تحمل هیجانات بودند. نتیجهگیری: براساس نتایج این پژوهش تنظیم هیجان در نوجوانان نظامی تعاملی و غیرخطی با ۹ مؤلفه وابسته در قالب خوشه های عملکردی هم پوشان است. در این نظام، خودآگاهی هیجانی بستر ادراک، پذیرش کاهشدهنده مقاومت درونی و ارزشها جهتدهنده فرایندها هستند و در تعامل با سایر مؤلفهها عمل میکنند. این الگو قابلیت کاربرد در طراحی مداخلات پیشگیرانه و آموزشی سلامت روان نوجوانان را دارد.
