fa اثربخشی برنامه مداخله ای مبتنی بر آموزش ارتباط کارکردی بر رفتارهای کلیشه‌ای، رفتارهای کشاکش برانگیز، و رفتارهای آسیب به خود کودکان با اختلال طیف اوتیسم تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:B Zar;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-family:B Zar;"> اوتیسم اختلالی عصب &shy;روان&shy;شناختی است که به صورت ثانو&shy;یه&shy; منجر به مشکلات در عملکردهای شخصی، اجتماعی، و تحصیلی می &shy;شود. از این جهت پژوهش حاضر با هدف اثربخشی برنامه مداخله &shy;ای مبتنی بر آموزش ارتباط کارکردی در رفتارهای کلیشه‌ای، رفتارهای کشاکش &shy;برانگیز، و آسیب به خود کودکان با اختلال طیف اوتیسم انجام شد. </span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">روش:</span></strong><span style="font-family:B Zar;"> پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش جمع آوری اطلاعات از نوع آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون - پیگیری با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش تمامی </span><span style="font-family:B Zar;">کودکان با اختلال طیف اوتیسم </span><span style="font-family:B Zar;">سطح یک </span><span style="font-family:B Zar;">4 تا 8 ساله شهر تهران در سال </span><span style="font-family:B Zar;">1398</span><span style="font-family:B Zar;"> بودند که</span><span style="font-family:B Zar;"> از جامعه آماری مورد نظر، تعداد 30 &nbsp;کودک به صورت نمونه &shy;گیری هدفمند از کلینیک پدیده تهران، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایدهی شدند. سپس گروه آزمایش برنامه درمانی را در قالب 15</span> <span style="font-family:B Zar;">جلسه دریافت کرد. ابزار گردآوری اطلاعات شامل مقیاس رتبه &shy;بندی اوتیسم گیلیام (جیمز و گیلیام، 2003)، پرسشنامه غربالگری اوتیسم (اهلر و گیلبرگ، 1993)، مقیاس رفتار کشاکش &shy;برانگیز کودک (بیورکر تایلور و همکاران، 2010)، و پرسشنامه مشکلات رفتاری (روژان و همکاران، 2001) بود. </span><span style="font-family:B Zar;">تحلیل داده&shy; ها با استفاده از تحلیل کوواریانس در محیط </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SPSS₂₆</span></span>&nbsp;<span style="font-family:B Zar;">انجام شد</span><span style="font-family:B Zar;">.</span><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">یافته&shy; ها: </span></strong><span style="font-family:B Zar;">نتایج آزمون تحلیل کوواریانس یک و چندمتغیری نشان داد که تفاوت معناداری بین گروه&shy; آموزش و گواه به &shy;ترتیب در متغیر رفتارهای کشاکش&shy; برانگیز و مؤلفه‌ها‌ی مشکلات رفتاری وجود دارد</span> <span style="font-family:B Zar;">(0/001</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P<</span></span><span style="font-family:B Zar;">). اندازه اثر برای متغیر رفتارهای کشاکش &shy;برانگیز (0/922) و مؤلفه‌ها‌ی رفتارهای کلیشه&shy; ای (0/850) و رفتارهای آسیب به خود (0/832) بود. نتایج آزمون </span><span style="font-family:B Zar;">تی </span><span style="font-family:B Zar;">همبسته نیز نشان داد تأثیر برنامه مداخله&shy; ای در مرحله پیگیری نیز در بهبود رفتارهای کشاکش &shy;برانگیز و مؤلفه‌ها‌ی مشکلات رفتاری، اثربخش و پایدار بوده است.</span><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span style="font-family:B Zar;">نتیجه&shy; گیری: </span></strong><span style="font-family:B Zar;">با توجه به یافته&shy; های پژوهش می&shy; توان نتیجه گرفت که از برنامه درمانی مبتنی بر آموزش ارتباط کارکردی می&shy; توان به ‌عنوان مداخه &shy;ای مناسب در کاهش نشانگان بالینی کودکان با اختلال طیف اوتیسم استفاده کرد.</span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Purpose</strong>: Autism is a neuropsychological disorder that causes secondary impairment in personal, social, and academic functioning. This study aimed to develop an effective intervention program based on functional communication training (FCT) on stereotyped behaviors, challenging behaviors and self-harming behaviors in children with autism spectrum disorder (ASD).<br> <strong>Method:</strong> This was an applied experimental research with pretest-posttest-followup design with a control group. The statistical population of &nbsp;this study included all children with level one ASD, aged 4 to 8 years in Tehran in 2019, From which 25 children were selected by purposive sampling from Padideh Clinic in Tehran and randomly assigned to the experimental and the control groups. Then the experimental group received the intervention program in fifteen sessions. The instruments of the study included the Gilliam Autism Rating Scale (GARS-2) (James and Giliam, 2003), the Autism spectrum Screening Questionnaire (ASSQ) (Ehlers and Gillberg, 1993), the Child&rsquo;s Challenging Behavior Scale (CCBS) (Bourke‐Taylor et al, 2010) and the Behavior Problems Inventory (BPI-01) (Rojahn et al, 2001). Data were analyzed by the analysis of covariance in the SPSS statistics-26 software.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Results</strong><strong>:</strong> The results of the univariate and multivariate analysis of covariance showed that there was a significant difference between the experimental and the control groups in the variables of challenging behaviors and components of behavioral problems (P<0.001). The effect sizes for the variables of challenging behaviors and components of stereotyped behaviors and self-harming behaviors were 0.922, 0.850 and 0.832, respectively. The results of the paired samples t-test showed that the effect of &nbsp;FCT program in the follow-up stage also had a significant and valid effect on the variables of challenging behaviors and components of behavioral problems.<br> <strong>Conclusion</strong>: According to the research findings, it can be concluded that a treatment program based on the FCT can be used as an intervention to reduce the clinical symptoms of children with ASD. The results of this study can benefit therapists and educators who are in contact with children with ASD.</div> اختلال طیف اوتیسم, ارتباط کارکردی, رفتارهای کلیشه‌ای, رفتارهای کشاکش برانگیز, رفتارهای آسیب به خود Children with autism spectrum disorder, functional communication, stereotyped behaviors, challenging behaviors, self-harming behaviors 44 57 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-30-3&slc_lang=fa&sid=1 minoo karampour مینو کرم پور Minoo_karampoor@yahoo.com 100319475328460014079 100319475328460014079 No Tehran Science and Research واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران hadi hashemi razini هادی هاشمی رزینی hadihashemirazini@yahoo.com 100319475328460014080 100319475328460014080 Yes kharazmi university گروه روان شناسی عمومی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Masoud Gholamali lavasani مسعود غلامعلی لواسانی lavasani@ut.ac.ir 100319475328460014081 100319475328460014081 No university of tehran گروه روان شناسی عمومی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، ایران samira vakili سمیرا وکیلی vakili7sa@gmail.com 100319475328460014082 100319475328460014082 No Tehran Science and Research گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران