fa مقایسه اثربخشی توانبخشی شناختی و نوروفیدبک بر بهبود کنش های اجرایی کودکان مبتلا به نارساخوانی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">نارساخوانی به عنوان یکی از شایع‌ترین اختلالات یادگیری، علت بسیاری از موارد افت تحصیلی دانش &shy;آموزان دبستانی است. روش&shy;های مختلفی در سال &shy;های اخیر برای درمان این اختلال در سطوح پژوهشی و بالینی مورد استفاده قرار گرفته است که پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی توانبخشی ‌شناختی و نوروفیدبک بر بهبود کنش‌های اجرایی کودکان با اختلال نارساخوانی انجام شد.</span><br> <strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">روش: </span></span></strong><span style="font-family:B Zar;">روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش &shy;آزمون-پس &shy;آزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی کودکان پسر 8 تا 12 ساله مبتلا به نارساخوانی مراجعه‌کننده به مراکز ناتوانی&shy;های یادگیری ناحیه سه شهر تهران در سال 1398 تشکیل می‌دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 36 دانش&shy;آموز انتخاب، و در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (12 دانش&shy;آموز در هر گروه) به صورت تصادفی جایدهی شدند. برای یک گروه آزمایش، مداخله توانبخشی ‌شناختی در 11 جلسه 60 دقیقه‌ای؛ و برای گروه آزمایش دوم، مداخله نوروفیدبک در 30 جلسه 45 دقیقه &shy;ای اجرا شد؛ این در حالی است که افراد گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. هر سه گروه در مراحل پیش &shy;آزمون، پس‌آزمون، و پیگیری دو ماهه، مورد ارزیابی قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها از آزمون رسمی خواندن و نارساخوانی نما (کرمی‌نوری و مرادی، 1387) و فرم کوتاه پرسشنامه درجه &shy;بندی رفتاری کنش&shy; های اجرایی (جرارد و همکاران، 2000)؛ و برای تحلیل داده‌های به دست آمده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد.</span><br> <strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">نتایج تحلیل داده&shy; ها نشان داد که تأثیر توانبخشی &shy;شناختی و نوروفیدبک بر بهبود مؤلفه &shy;های کنش&shy; های اجرایی در هر دو مرحله پس‌آزمون و پیگیری مجدد، معنادار است (0/05></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">). همچنین نتایج نشان داد که بین تأثیر این دو شیوه در مؤلفه‌های کنش &shy;های اجرایی، تفاوت معنادار وجود ندارد (0/05</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P></span></span><span style="font-family:B Zar;">)؛ اما بین نمرات هر دو گروه آزمایش با گروه گواه، تفاوت معنا&shy;دار مشاهده شد (0/05></span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">P</span></span><span style="font-family:B Zar;">).</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">نتیجه‌گیری: </span></span></span></strong><span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;">بر اساس یافته &shy;های این مطالعه می&shy;توان نتیجه&shy; گیری کرد که توانبخشی ‌شناختی با ارتقای توانایی‌های ذهنی و شناختی، و روش نوروفیدبک با ارائه پسخوراندهای مثبت و منفی به آزمودنی و تقویت مهارت خودنظم‌جویی، در بهبود کنش‌های اجرایی کودکان نارساخوان مؤثر است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Purpose:</strong> Dyslexia as one of the most prevalent learning disabilities may cause many cases of academic failure in primary school students. During the recent years, several research and clinical methods have been used to treat children with this disability. Present study was conducted to compare the effectiveness of cognitive rehabilitation and neurofeedback on improvement of executive functions in children with dyslexia.<br> <strong>Method:</strong> This research was a quasi-experimental study with pretest-posttest control group design with 2-month follow-up period. The study population included all the 8 to 12-year old children with dyslexia who had referred to centers for learning disability in District 3 of Tehran in 2019, among which a sample of 36 students were selected by purposive sampling and then randomly assigned to one of the two experimental groups or the control group. One of the experimental groups received eleven 60-min sessions of rehabilitation with working memory training software and the second experimental group received thirty 45- min sessions of neurofeedback intervention, whereas the control group received no intervention. All the three groups were assessed at the stages of pretest, posttest, and two-month follow-up period. To collect the data, Reading and Dyslexia Test (Karami Nouri & Moradi, 2008) and Behavior Rating Inventory of Executive Function (Gerard et al., 2000) were used. Repeated measures analysis of variance were used to analyze the data.<br> <strong>Results:</strong> Results of data analysis indicated that cognitive rehabilitation and neurofeedback were significantly effective in improving the components of executive functions at both pretest and posttest stages (P<.05). Also, comparison of means showed that there was no significant difference between the cognitive rehabilitation and neurofeedback in terms of their effects on the components of executive functions (P>.05). However, scores of the experimental groups were significantly different from those of the control group (P<0.05).<br> <strong>Conclusion: </strong>Based on the findings of this study, it can be concluded that cognitive rehabilitation by promoting the mental and intellectual abilities, and neurofeedback by providing positive and negative feedbacks and reinforce self-regulation can be effective in improving executive functions in children with dyslexia.</div> نارساخوانی, کنش‌های اجرایی, توانبخشی‌ شناختی, نوروفیدبک Dyslexia, executive functions, cognitive rehabilitation, neurofeedback 294 311 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-25-23&slc_lang=fa&sid=1 Nazanin Abbasi Fashami نازنین عباسی فشمی 100319475328460013958 100319475328460013958 No Ph.D. Student، Department oF Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran دانشجوی دکتری، گروه روان­ شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Bahman Akbari بهمن اکبری 100319475328460013959 100319475328460013959 Yes Professor، Department of Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran استاد گروه روان­ شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Abbas Ali Hosseinkhanzadeh عباسعلی حسین خانزاده 100319475328460013960 100319475328460013960 No Invited Associate Professor, Department of Psychology, Rasht Branch, Islamic Azad University, Rasht, Iran and Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan. Rast, Iran and دانشیار مدعو گروه روان شناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت و دانشیار گروه روان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران