fa واکاوی مفهوم احترام در کودکان و نوجوانان تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsans;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:blue">زمینه و هدف:</span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:10.0pt">احترام به عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در تحول اجتماعی و اخلاقی کودکان و نوجوانان، نقش بسزایی در شکل‌گیری روابط مثبت و سالم میان همسالان و در جامعه ایفا می‌کند. احترام نه تنها به عنوان یک ارزش اخلاقی شناخته می‌شود، که به عنوان یک عامل مؤثر در شکل‌گیری و تقویت رفتار اجتماعی عمل می‌کند.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:blue">روش:</span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری هایدگری انجام شد تا چگونگی شکل‌گیری و تفسیر معانی مرتبط با مفهوم &laquo;احترام&raquo; در کودکان و نوجوانان مورد کاوش قرار گیرد. مشارکت کنندگان کودکان و نوجوانان 6، 8، 10، 12 و 15 ساله شهر کرمانشاه بودند که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و رعایت اصل اشباع نظری با 143 کودک و نوجوان مصاحبه نیمه</span>‌<span lang="FA" style="font-size:10.0pt">ساختار یافته به عمل آمد</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">. جهت تحلیل کیفی داده‌ها و درک دلالت‌های اصلی متون مرتبط با مفهوم احترام، از تکنیک تحلیل مضمون استفاده شد. به منظور مستندسازی بهتر مصاحبه‌ها و همچنین نظم‌دهی، تلخیص و ترکیب داده‌های اولیه به‌دست‌آمده، از نرم‌افزار </span>MAXQDA 2024<span style="font-size:10.0pt"> استفاده شد.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:blue">یافته</span></span><span dir="LTR" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:blue">&lrm;</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="color:blue">ها:</span></span></b><b> </b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">نتایج نشان داد که 6 مضمون اقتدار، قرارداد اجتماعی، رفتار اجتماع‌پسند، عدالت، شایستگی، و آزادی فردی استخراج شدند. کودکان در سن 6 سالگی در توصیف مفهوم احترام به اقتدار اشاره کردند، در سن 8 سالگی رفتارهای اجتماع‌پسند مانند کمک به دیگران، محبت کردن و همدلی، در سن 10 سالگی در توصیف احترام از مفاهیم رفتار اجتماع‌پسند و قرارداد اجتماعی همانند هنجار اجتماعی و آداب و رسوم استفاده کردند، کودکان 12 ساله وقتی درباره احترام صحبت می‌کنند، به مفاهیمی مثل عدالت، انصاف و برابری اشاره کردند و در نهایت در سن 15 سالگی نوجوانان در توصیف احترام از مفاهیم شایستگی و آزادی فردی استفاده کردند.</span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:blue">نتیجه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span style="color:blue">&lrm;گیری:</span></span></span> </b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%">این پژوهش با ترسیم نقشه راه تحول مفهوم احترام، بر ضرورت توجه به فرایند تحولی در طراحی برنامه‌های آموزشی و اجتماعی تأکید می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مداخلات متناسب با سن می‌تواند به پرورش نسلی همدل‌تر، عادل‌تر، و مسئولیت‌پذیرتر کمک کرده و مبنایی برای پژوهش‌های آتی فراهم آورد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Background and Purpose:</span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Respect, as a key concept in the social and moral development of children and adolescents, plays a pivotal role in fostering positive and healthy relationships among peers and within society. It is recognized not only as a moral value but also as an influential factor in shaping and strengthening prosocial behavior.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Method:</span></span></span></b><b> </b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The present study employed a qualitative approach using Heideggerian interpretive phenomenology to explore how meanings associated with the concept of &ldquo;respect&rdquo; are constructed and interpreted by children and adolescents. Semi-structured interviews were conducted with 143 participants aged 6, 8, 10, 12, and 15 from the city of Kermanshah, selected through purposive sampling until theoretical saturation was reached. The data were analyzed using thematic analysis, assisted by MAXQDA 2024 software.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Result:</span></span></span></b><b> </b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The analysis revealed six main themes: authority, social convention, prosocial behavior, fairness, merit, and personal freedom. A clear developmental trajectory was observed: at age 6, respect was primarily conceptualized through authority; at age 8, the focus shifted to prosocial behaviors such as helping, kindness, and empathy; at age 10, this was complemented by an understanding of social convention, including social norms and customs; by age 12, justice, fairness, and equality emerged as the central component; and finally, at age 15, adolescents described respect through the abstract concepts of merit and personal freedom.</span></span><b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:blue">Conclusion:</span></span></span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> By mapping the developmental trajectory of the concept of respect, this study underscores the importance of considering this developmental process when designing educational and social programs. The findings suggest that age-appropriate interventions can contribute to cultivating a more empathetic, just, and responsible generation, while also providing a foundation for future research in this area.</span></span></span></div> مفهوم احترام, کودکان, نوجوانان Concept of respect, children, adolescents 29 44 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-2322-1&slc_lang=fa&sid=1 Parvaneh Karimi پروانه کریمی karimi.parvaneh@razi.ac.ir 100319475328460018665 100319475328460018665 No Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Jahangir Karami جهانگیر کرمی j.karami@razi.ac.ir 100319475328460018666 100319475328460018666 Yes Department of Psychology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران Khodamorad Momeni خدامراد مومنی kh.momeni@razi.ac.ir 100319475328460018667 100319475328460018667 No Department of Psychology, Faculty of Social Sciences, Razi University, Kermanshah, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران