Quarterly Journal of Child Mental Health

fa ارائه مدل آسیب پذیری به اعتیاد در نوجوانان براساس مزاج های عاطفی- هیجانی با نقش میانجی حساسیت به طرد A model of vulnerability to addiction in adolescents based on affective-emotional temperaments with the mediating role of sensitivity to rejection تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: در چند دهه گذشته شاهد افزایش نگران کننده شیوع و تنوع مشکلات مصرف مواد مخدر در سراسر جهان بودهایم. با توجه به این که پیش گیری بهتر از درمان است، بنابراین شناسایی عواملی که باعث افزایش آسیبپذیری به اعتیاد میشود، ضروری به نظر میرسد. بدین ترتیب مطالعه حاضر با هدف مدلیابی علّی آسیب پذیری نوجوانان به اعتیاد براساس مزاج های عاطفی- هیجانی با توجه به نقش میانجی حساسیت به طرد انجام شد. روش: پژوهش حاضر، توصیفی- همبستگی از نوع مدلسازی معادلات ساختاری است. جامعه آماری پژوهش تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه (پایه های دهم، یازدهم، و دوازدهم با دامنه سنی 19-16 سال) شاغل به تحصیل در سال 1403-1402شهرستان اسکو به تعداد 4667 نفر بودند. ینابراین 465 نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند که به پرسشنامه شناسایی افراد در معرض خطر اعتیاد انیسی(1392)، مقیاس مرکب مزاج عاطفی و هیجانی لارا و همکاران (2012)، مقیاس حساسیت به طرد داونی و فلدمن (1996)، پاسخ دادند. تحلیل داده ها با استفاده از روشهای همبستگی پیرسون و مدلیابی معادلات ساختاری در محیط SPSS-23 و SmartPLS-3 انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد مزاج عاطفی (000/0=P، 283/0 R=) و مزاج هیجانی (000/0=P، 267/0 R=)، و حساسیت به طرد (000/0=P، 377/0 R=)، رابطه مثبت و معناداری با آسیبپذیری نسبت به اعتیاد دارند. همچنین نتایج نشان داد که مزاج هیجانی (01/0 ≥ P؛ 267/0= ß) و مزاج عاطفی (01/0 ≥ P؛ 283/0= ß) و حساسیت به طرد (01/0 ≥ P؛ 657/0= ß) اثر مستقیم و مثبتی بر آسیب پذیری نسبت به اعتیاد دارند و مزاج هیجانی از طریق حساسیت به طرد (01/0 ≥ P؛ 113/0= ß) و مزاج عاطفی نیز از طریق حساسیت به طرد (01/0 ≥ P؛ 515/0= ß)، اثر غیر مستقیم بر آسیب پذیری نسبت به اعتیاد دارند. در پایان نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار است. نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش تلویحات مهمی برای استفاده از مدل ارائه شده با هدف شناسایی نوجوانان در معرض خطر اعتیاد دارد و می تواند برای طراحی مداخلات پیشگیرانه به منظور کاهش خطر آسیب پذیری به اعتیاد در دانش آموزان استفاده شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Purpose: In recent decades, there has been a concerning increase in the prevalence and diversity of substance use problems in all countries of the world. Emphasizing the importance of prevention, this study aims to identify factors that increase vulnerability to addiction and to model the causal relationship of adolescent vulnerability to addiction based on affective-emotional temperaments, considering the mediating role of sensitivity to rejection. Method: This study employed a descriptive–correlational design using Structural Equation Modeling (SEM). The statistical population included all all secondary school students (10th, 11th, and 12th grades with an age range of 16-19 years) studying in Osku city in the 2023-2024 academic year. Therefore, 465 individuals were selected using a multi-stage cluster sampling method and responded to the Identifying People in Risk of Addiction Questionnaire (I.P.R.A.) by Anisi (2013), Affective and Emotional Temperament Scale (AFECT; Lara et al. 2012), and the Rejection Sensitivity Questionnaire (RSQ; Downey and Feldman, 1996). Data analysis was performed using Pearson correlation methods and structural equation modeling with SPSS-23 and SmartPLS-3. Results: Structural equation modeling results revealed that emotional temperament (R = 0.283, p = 0.000), affective temperament (R = 0.267, p = 0.000), and rejection sensitivity (R = 0.377, p = 0.000) have a positive and significant relationship with vulnerability to addiction. Moreover, the results indicated that emotional temperament (β = 0.267, p ≤ 0.01), affective temperament (β = 0.283, p ≤ 0.001), and rejection sensitivity (β = 0.657, p ≤ 0.01) had significant direct positive effects on addiction vulnerability. Emotional temperament also indirectly influenced addiction vulnerability through rejection sensitivity (β = 0.113, p ≤ 0.01) and emotional temperament has an indirect effect on vulnerability to addiction through rejection sensitivity (P ≥0.01; ß=0.515). In conclusion, the results showed that the proposed model has a goodness-of-fit indices. Conclusion: The results of this research have important implications for using the proposed model to identify adolescents at risk of addiction. It can be utilized to design preventive interventions aimed at reducing vulnerability to addiction among students.</div> Affective-emotional temperaments, sensitivity to rejection, vulnerability to addiction, adolescents 101 116 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-2324-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Parnian Khooy مریم پرنیان خوی m.parnian391@yahoo.com 100319475328460018383 100319475328460018383 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Sajjad Basharpoor سجاد بشرپور basharpoor_sajjad@yahoo.com 100319475328460018384 100319475328460018384 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Akbar Atadokht اکبر عطادخت atadokht@uma.ac.ir 100319475328460018385 100319475328460018385 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Niloofar Mikaeili نیلوفر میکائیلی nmikaeili@uma.ac.ir 100319475328460018386 100319475328460018386 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران