Quarterly Journal of Child Mental Health

fa مقایسه اثربخشی درمان‌پذیرش و تعهد و واقعیت‌درمانی بر اضطراب، خودکارآمدپنداری، و تاب‌آوری مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی Comparison the effectiveness of acceptance and commitment therapy and reality therapy on anxity, self-efficacy, and resilience in mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: مادران کودکان مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزونکنشی با مشکلات روان‌شناختی بالایی مواجه هستند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان ‌پذیرش و تعهد و واقعیت‌درمانی بر اضطراب، خودکارآمدپنداری، و تاب‌آوری مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزونکنشی انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع شبه‌تجربی با طرح چند گروهی پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزونکنشی مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر رشت در سال 1403 بود. از این جامعه 30 نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌طور تصادفی در سه گروه 10 نفره (درمان پذیرش و تعهد، واقعیت‌درمانی، و گواه) جایگزین شدند. گروه درمان پذیرش و تعهد پروتکل باند و همکاران (2011) را در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای و گروه واقعیت‌درمانی پروتکل گلاسر (2003) را در 7 جلسه 90 دقیقه‌ای دریافت کردند؛ در حالی که گروه گواه هیچ مداخله‌ای در جریان پژوهش دریافت نکرد ولی در پایان مطالعه، خلاصه‌ای از مداخله مؤثرتر را دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل فرم اعتبار یابی شده در ایران مقیاس تاب‌آوری (کانر و دیویدسون، 2003)، سیاهه اضطراب (بک و همکاران، 1988)، و مقیاس خودکارآمدپنداری عمومی (شرر و همکاران، 1982) بود. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS-28 و از طریق آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری انجام شد. یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد هر دو مداخله منجر به کاهش معنادار اضطراب و افزایش خودکارآمدپنداری و تاب‌آوری شدند (05/0P>). با وجود این درمان‌پذیرش و تعهد در مقایسه با واقعیت‌درمانی، تأثیر معنادار‌تری بر افزایش خودکارآمدپنداری (049/0P=، 26/4F=)، و به‌ویژه تاب‌آوری (001/0P<، 66/16F=) داشت. تفاوت دو مداخله در کاهش اضطراب، معنادار نبود (288/0P=، 17/1F=). نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد اگرچه هر دو روی‌آورد درمانی کارآمد هستند، اما درمان‌پذیرش و تعهد با تقویت فرایندهایی مانند انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و عمل مبتنی بر ارزش‌ها به‌عنوان یک مداخله مؤثرتر می‌تواند مادران را نه‌تنها در مواجهه با کشاکش‌ها، که در مسیر شکوفایی روان‌شناختی و تحول پس از تنیدگی هدایت کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Purpose: Mothers of children with Attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) face high psychological problems. The present study aimed to compare the effectiveness of acceptance and commitment therapy and reality therapy on anxiety, self-efficacy, and resilience of mothers of children with attention deficit/hyperactivity disorder. Method: The research method was quasi-experimental with a multi-group pre-test-post-test design with a control group. The statistical population included all mothers with children with attention deficit/hyperactivity disorder who referred to counseling centers in Rasht in 2023. From this population, 30 people were selected by convenience sampling and randomly assigned to three groups of 10 people acceptance and commitment therapy (ACT), reality therapy (RT), & control. The ACT group received the Bond et al. (2011) protocol in 8 sessions 90-minute, and the RT group received the Glasser protocol (2003) in 7 sessions 90-minute. The control group did not receive any intervention during the study, they received a summary of the more effective intervention at the end of the study.The research tools included the Iranian-validated form of the Resilience Scale Connor and Davidson (CD-RISC, 2003), the Beck's Anxiety Inventory (BAI, 1988), and the General Self-Efficacy Scale Sherr et al (GSES, 1982). Data analysis was performed using SPSS-28 software and multivariate analysis of covariance test. Results: The findings showed that both interventions resulted in significant reductions in anxiety and increases in self-efficacy and resilience (P> 0.05). However, compared to reality therapy, ACT had a more prominent effect on increasing self-efficacy (P=0.049, F=4.26), and especially resilience (P<0.001, F=16.66). The difference between the two interventions in reducing anxiety was not significant (P=0.288, F=1.17). Conclusion: The results showed that although both therapeutic approaches are effective, ACT, by strengthening processes such as psychological flexibility and values-based action, can guide mothers not only in the face of conflicts, but also on the path of psychological flourishing and post-stress transformation.</div> اختلال نارسایی توجه/ فزون کنشی, اضطراب, تاب‌آوری, خودکارآمدپنداری, درمان‌ پذیرش و تعهد و واقعیت‌درمانی Acceptance and commitment therapy & reality therapy, anxiety, attention deficit/hyperactivity disorder, resilience, self-efficacy 101 118 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-2331-1&slc_lang=fa&sid=1 Mojtaba Janalipor Chenarrodkhani مجتبی جانعلی‌پور چنار رودخانی m.janalipourch@gmail.com 100319475328460019009 100319475328460019009 No Faculty of Literatu and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Maryam Deldar Gohardani مریم دلدار گوهردانی maryam4deldar@gmail.com 100319475328460019010 100319475328460019010 No Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Farhad Asghari فرهاد اصغری Farhad.asghari@Guilan.ac.ir 100319475328460019011 100319475328460019011 Yes Department of Educational Sciences, Faculty of Literature and Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران