Quarterly Journal of Child Mental Health

fa تأثیر بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی The Impact of Play Therapy Based on Cognitive-behavioral Model on the Social Skills of Preschool Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف:. بیشتر کودکان پیش‌دبستانی مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی، مهارت‌های اجتماعی مناسبی ندارند و در سازش با محیط های مختلف و دوست یابی، دارای مشکلات اساسی هستند. برخی متخصصان معتقدند که بازی‌درمانی مبتنی بر مدل شناختی رفتاری می تواند به کودکان مبتلا به این اختلال در یادگیری مهارت‌های اجتماعی کمک کند و برخی مشکلات رفتاری آنها را کاهش دهد. بدین ترتیب پژوهش حاضر به ‌منظور بررسی اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر مهارت‌های اجتماعی پسران پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی انجام شد. روش‌: پژوهش حاضر، یک مطالعه ‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و گروه گواه بود. در این پژوهش 30 پسر با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی 5 تا 6 ساله شرکت داشتند که به روش نمونه‌گیری در دسترس از از مراکز پیش‌دبستانی شهرستان آران و بیدگل در سال تحصیلی 1397-1396 انتخاب شدهاند و در دو گروه 15 نفری آزمایش و گواه، جایدهی شدند. گروه آزمایش، بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری را در 12 جلسه 40 دقیقه‌ای دریافت کردند، در حالی‌ که به گروه گواه این آموزش ارائه نشد. ابزار استفاده‌ شده در این پژوهش، مقیاس درجه‌بندی مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1990) بود. دادههای به دست آمده از پرسشنامه‌ در قبل و بعد از مداخله با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و نسخه 23 نرم‌افزار  SPSS تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: تحلیل داده های به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از مداخله، میانگین نمرات مهارت‌های اجتماعی گروه آزمایش به طور معناداری بیشتر از گروه گواه بود (0/001P< و 57/77=F). همچنین میانگین نمرات همه خرده‌مقیاس‌های مشارکت (0/0001<P و 64/30F=) ، ابراز وجود (0/0001<P و 54/48F=)، و مهار خود (0/0001P< و 39/09F=) در گروه آزمایش به طور معناداری بیشتر از گروه گواه بود. نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج به دست آمده در این مطالعه، بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری باعث بهبود مهارت‌های اجتماعی، مشارکت، ابراز وجود، و مهار خود در کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی شد. با توجه به این که در این شیوه مداخله، از فعالیت‌های هیجانی، عملی، و غیرکلامی استفاده می‌شود و از لحاظ نظری، تأکید بر تعامل فرد و محیط است، بر بهبود مهارت‌های اجتماعی کودکان با اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی موثر واقع شده است. </div> <div style="text-align: justify;">Background and Purpose: Most pre-school children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) lack the appropriate social skills and face essential problems in being adapted to different environments and making friendships. Some experts believe that play therapy based on cognitive-behavioral model can help the children with ADHD to acquire social skills and reduce their behavioral problems. Therefore, the present study was conducted to investigate the effectiveness of play therapy based on cognitive-behavioral model on the social skills of preschool boys with ADHD. Method: The present research was an experimental study with pretest-posttest control group design. The participants were thirty 5 to 6- year-old boys with ADHD who were selected by convenience sampling from the pre-school centers of Aran va Bidgol city over the academic year 2017-2018 and then divided into the experimental and control groups, each one consisting of 15 individuals. The experimental group received 12 sessions of 40-minute play therapy based on cognitive-behavioral model, whereas the control group received no therapy. Social Skills Rating System (SSRS) (Gresham & Elliot, 1990) was the instrument used in this research. Data collected by the questionnaires at pretest and post-test stages were analyzed by using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and version 23 of SPSS software.  Results: Analysis of the collected data by MANCOVA showed that after the intervention, the mean score of the social skills in the experimental group was significantly higher than the control group ((P<0.0001, F=57.77). Also, the mean scores on the subscales of cooperation (P<0.0001, F=64.30), self-assertiveness (P<0.0001, F=54.48), and self-control (P<0.0001, F=39.09) were significantly higher in the experimental group compared to the control group. Conclusion: Based on the results of this study, it can be concluded that play therapy based on cognitive–behavioral model improves the social skills, cooperation, self-assertiveness, and self-control in the pre-school children with ADHD. Since the play therapy based on cognitive-behavioral model mainly uses the emotional, practical and non-verbal activities and is theoretically based on individual-environment interactions; hence, it has shown to be effective in improving the social skills of children with ADHD.  </div> اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی, بازی‌درمانی, مدل‌ شناختی رفتاری, مهارت‌های اجتماعی, مشکلات رفتاری Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), play therapy, cognitive-behavioral model, social skills, behavioral problems 27 39 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-574-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ashori محمد عاشوری 10031947532846008641 10031947532846008641 No Department of Psychology and Education of Children with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، ایران Sogand Ghasemzadeh سوگند قاسم‌زاده s.ghasemzadeh@ut.ac.ir 10031947532846008642 10031947532846008642 Yes Department of Psychology and Education of Exceptional Children, University of Tehran, Iran گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، ایران Fatemeh Dallalzadeh Bidgoli فاطمه دلال‌زاده بیدگلی 10031947532846008643 10031947532846008643 No Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان، ایران