Quarterly Journal of Child Mental Health

fa اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودمهارگری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان با سطح اضطراب امتحان بالا و پایین The Effectiveness of Mindfulness Based Cognitive Therapy on Self-Control and Academic Performance of Students with High/Low Level of Test Anxiety عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: از آنجا که دانشآموزان به عنوان هسته اصلی نظام آموزشی هستند، باید متغیرها و مؤلفه های مربوط به سلامت روانی آنان با حساسیت و توجه بیشتری مورد توجه قرار گیرد. خودمهارگری و عملکرد تحصیلی دانشآموزان به عنوان شاخصهای مهم مرتبط با سطح اضطراب در مطالعات مختلف شناسایی شدهاند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی شناختدرمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودمهارگری و عملکرد تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. روش: در این پژوهش از روش نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون و پس‌آزمون با دو گروه گواه و دو گروه آزمایش استفاده شده است. جامعه‌ آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر پایه ششم ابتدایی شهرستان ساری بود که در سال ۱۳۹۶ مشغول به تحصیل بودند. حجم نمونه شامل 40 دانشآموز بود که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی انتخاب شده و به صورت تصادفی، ۲۰ نفر در گروه‌های آزمایش (۱۰ نفر گروه با اضطراب امتحان بالا و ۱۰ نفر گروه با اضطراب امتحان پایین) و ۲۰ نفر در گروه‌های گواه (۱۰ نفر گروه با اضطراب امتحان بالا و ۱۰ نفر گروه با اضطراب امتحان پایین) جایدهی شدهاند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه‌های خودمهارگری تانجنی (2004)، عملکرد تحصیلی فام و تیلور (1999) و اضطراب امتحان اسپیلبرگر (2010) بود. مداخله درمانی شامل هشت جلسه 45 دقیقهای آموزش ذهن آگاهی به گروههای آزمایش بود و گروه های گواه، مداخله ای را دریافت نکردند. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره دوراهه استفاده شد. یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که آموزش شناختدرمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر خودمهارگری تحصیلی دانش‌آموزان با اضطراب بالا، مؤثر بوده (۰۷/۴۱=F و ۰01/۰>P) ولی در دانش‌آموزان با اضطراب پایین، تأثیری نداشته است (۸۰/۰<P و۰۶/۰=F). همچنین این مداخله بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان با اضطراب بالا مؤثر بوده (64/28=F و ۰01/۰>P) ولی در دانش‌آموزان با اضطراب پایین، تأثیری نداشته است (68/۰<P و3/۰=F). نتیجه گیری: با توجه به یافته‌های این مطالعه نتیجه‌گیری میشود که اضطراب امتحان به عنوان متغیر تعدیلکننده در آموزش ذهن‌آگاهی بر خودمهارگری و عملکرد تحصیلی مؤثر بوده است. در نتیجه توجه به میزان اضطراب امتحان به عنوان عاملی که در میزان اثربخشی ذهن‌آگاهی بر خودمهارگری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان مؤثر است، باید مورد تأکید قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Purpose: As students form the cornerstone of educational systems, features and variables related to their mental health should be considered carefully. Research has shown that self-control and academic performance are important factors related to the level of anxiety in students. This study aimed to investigate the effectiveness of cognitive therapy based on mindfulness on self-control and academic performance of students with the moderating role of test anxiety.    Method: This research was a quasi-experimental study with pretest-posttest design, which had two control groups and two experimental groups. The study population included all the grade 6 female students in Sari in 2017. A sample of 40 students was selected by multi-stage cluster sampling and then was randomly divided into 20 students in experimental groups (10 students in high level of test anxiety, 10 students in low level of test anxiety), and 20 students in control group (10 students in high level of test anxiety, and 10 students in low level of test anxiety). The study tools included Self-control Scale (Tangney, 2004), Academic Performance Questionnaire (Pham & Taylor, 1999), and Test Anxiety Inventory (Spielberger, 2010). The experimental groups received eight 45-min sessions of mindfulness training, while the control groups underwent no intervention. Data were analyzed by multivariate ANCOVA.       Results: Findings of the research showed that cognitive therapy based on mindfulness was effective on the self-control of students with high level of test anxiety (F=41.07, P<0.001), but it had no effect on the self-control of students with low level of test anxiety (F=0.06, P>0.80). Also, this intervention was effective on the academic performance of students with high level of test anxiety (P<0.001, F=28.64), but it had no effect on the academic performance of students with low level of test anxiety (F=0.3, P>0.68). Conclusion: Based on the results of this study, it can be concluded that test anxiety has a moderating role in the effectiveness of mindfulness training on self-control and academic performance of students. Therefore, test anxiety must be emphasized as a factor influencing the effectiveness of mindfulness training on the self-control and academic performance of students.</div> ذهن‌آگاهی, خودمهارگری, عملکرد تحصیلی, اضطراب امتحان Mindfulness, self-control, academic performance, test anxiety 183 194 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-584-2&slc_lang=fa&sid=1 Esmaeil Saadipour اسماعیل سعدی پور ebiabangard@yahoo.com 100319475328460011124 100319475328460011124 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Hadaya Soltanizadehya هدایا سلطانی زاده ha.sultanizadeh@gmail.com 100319475328460011125 100319475328460011125 Yes Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Fariborz Dortaj فریبرز درتاج dortaj@atu.ac.ir 100319475328460011126 100319475328460011126 No Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران