fa اثربخشی آموزش برنامه شناختی - رفتاری برکاهش رفتار تنبیهی مادران دانش ‌آموزان کم‌توان ذهنی تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">حضور یک کودک دارای ناتوانی یا بیماری، برای والدین و به خصوص مادران بسیار تنش&shy;آور است، زیرا که آنها تنیدگی، احساس گناه، و خستگی بیشتری را در مقایسه با سایر والدین تجربه می‌کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش برنامه&shy; شناختی رفتاری برکاهش رفتار تنبیهی مادران دانش‌آموزان کم&shy;توان ذهنی انجام شد.</span><br> <strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">روش:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">این پژوهش از نوع آزمایشی با طرح پیش&shy;آزمون- پس&shy;آزمون با گروه گواه بود. جامعه&shy; آماری این پژوهش شامل تمامی مادران دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی مقطع ابتدایی شهرستان شادگان در سال تحصیلی 1393 بود (90 مادر). 20 نفر از این جامعه آماری که دارای شرایط ورود به پژوهش بودند به روش نمونه&shy;گیری تصادفی ساده، انتخاب و به‌ صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه، جایدهی شدند. گروه آزمایش، در 12جلسه، آموزش برنامه&shy; شناختی رفتاری را دریافت کردند و شرکت&shy;کنندگان گروه گواه هیچ </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&shy;</span></span><span style="font-family:B Zar;">گونه آموزشی دریافت نکردند. برای جمع&shy;آوری داده&shy;ها از پرسشنامه 25 گویه&shy;ای تنبیه ملک&shy;پور (1376) و مصاحبه بالینی همراه با مشاهده استفاده شد. داده&shy;ها از طریق آزمون آماری کوواریانس مورد تجزیه &shy;و تحلیل قرار گرفت.</span><br> <strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">یافته &shy;ها:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که آموزش برنامه&shy; شناختی- رفتاری برکاهش رفتار تنبیهی مادران دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی اثرگذار است؛ به طوری که مادران گروه آزمایش نسبت به مادران گروه گواه در مرحله پس&shy;آزمون، به‌طور معنا&shy;داری رفتار تنبیهی کمتری نشان دادند (001/0</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> , P₌</span></span><span style="font-family:B Zar;">494/539</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">F=</span></span><span style="font-family:B Zar;">).</span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">نتیجه&shy; گیری:</span></span></span></strong> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;">بر اساس نتایج پژوهش حاضر، آموزش برنامه&shy; شناختی- رفتاری به عنوان یک شیوه مورد تأیید برای کمک به مسائل و مشکلات روان&shy;شناختی والدین و در جهت کاهش رفتار تنبیهی مادران دانش‌آموزان کم‌توان ذهنی می&shy;تواند مورد استفاده قرار گیرد. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background and Purpose:</strong> Having a child with disability or disease in the family causes a great deal of stress for parents, especially for mothers, because they may experience more stress, feeling of guilt, and fatigue compared to other parents. The present study aimed at investigating the effectiveness of cognitive-behavioral training on decreasing the punitive behavior in the mothers of students with intellectual disability<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Method:</strong> This research was an experimental study with control group pretest-posttest design. The study population included the mothers of all primary school students with intellectual disability in Shadgan city in the academic year of 2014-2015 (i.e. 90 mothers in total). Based on inclusion and exclusion criteria, 20 mothers were selected as the sample and then randomly placed into the experimental or control group. Sessions of cognitive-behavioral training was conducted for the experimental group, while no training was done for the control group. Data were collected by Punishment Questionnaire (Malekpour, 1997) and clinical interview. Analysis of covariance was used to analyze the data.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Results:</strong> Results of data analysis showed that cognitive-behavioral training significantly decreased the punitive behavior in the mothers of students with intellectual disability, in such a way that mothers in the experimental group showed significantly less punitive behavior than mothers in the control group at the posttest phase (P=0.001, F=539.494).<br> <strong>Conclusion:</strong> Based on the results of the present study, cognitive-behavioral training can be used as an accepted method to solve the psychological problems of parents and to reduce the punitive behavior in the mothers of students with intellectual disability.</div> آموزش شناختی- رفتاری, رفتار تنبیهی, مادران, دانش‌آموزان کم توان ذهنی Cognitive-Behavioral training, punitive behavior, mothers, students with intellectual disability 182 192 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-1050-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Akbarifar حسین اکبری فر akbarihossin@yahoo.com 100319475328460013806 100319475328460013806 Yes Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Parviz Sharifi Daramadi پرویز شریفی درآمدی dr.sharifidaramadi@yahoo.com 100319475328460013807 100319475328460013807 No Department of Psychology of Children and Adolescents with Special Needs, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روان شناسی کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران Shahla Pezeshk شهلا پزشک sh.pezeshk@yahoo.com 100319475328460013808 100319475328460013808 No Department of Psychology of Children and Adolescents with Special Needs, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran گروه روان شناسی کودکان و نوجوانان با نیازهای ویژه، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران