Quarterly Journal of Child Mental Health

fa طراحی برنامه توانبخشی شناختی سرور مبتنی بر رایانه و بررسی تأثیر آن بر کارآمدی هجی کردن و پردازش دیداری – واج شناختی دانش آموزان نارساخوان – نادرست‌نویس Designing COROOR Computer-Based Cognitive Rehabilitation Program and Investigating its Effect on Spelling Efficacy and Visual-Phonological Processing in Students with Dyslexia – Dysorthographia تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه و هدف: ضعف دانش آموزان نارساخوان – نادرست نویس در رمزگردانی، ذخیره و بازیابی نظام آوایی و نوشتاری سبب میشود تدوین و اجرای برنامه های مداخله ای سودمند در زمینه اختلالهای یادگیری خاص اهمیت دو چندانی یابد. بنابراین هدف از پژوهش حاضر طراحی برنامه توانبخشی شناختی سرور مبتنی بر رایانه و بررسی اثر آن بر کارآمدی هجی کردن و پردازش دیداری – واج شناختی دانش آموزان نارساخوان – نادرستنویس بود. روش: پژوهش از نوع شبه تجربی با طرح پیش آزمون - پس آزمون و دوره پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری را تمام دانش آموزان پسر کلاس سوم ابتدایی با اختلال نارساخوانی – نادرستنویسی مراجعه کننده به مراکز اختلال های یادگیری شهرستان کاشان در سال تحصیلی 98-97 تشکیل داد. برای انتخاب نمونه 20 دانشآموز نارساخوان – نادرستنویس بر اساس آزمون های تشخیصی (فهرست تشخیصی نشانگان نارساخوانی ساختاریافته بر اساس ملاک های پنجمین ویرایش کتاب راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی، آزمون هوشی وکسلر کودکان و مقیاس درجه بندی کانرز) به روش نمونه گیری هدفمند انتخب شده و به صورت تصادفی ساده در دو گروه آزمایشی و گواه جایدهی شدند (هر گروه 10 نفر). پس از اجرای پیشآزمونهای اختلال بیان نوشتاری - مؤلفه دیکته (باعزت، 1389) و پردازش دیداری-و اجشناختی (حسینی، مرادی، کرمی نوری، حسنی و پرهون، 1395)، گروه آزمایشی تحت مداخله برنامه توانبخشی شناختی سرور مبتنی بر رایانه قرار گرفتند و گروه گواه مداخله ای دریافت نکردند. بلافاصله پس از اتمام مداخله، پس آزمونهای مذکور بر روی گروهها به صورت همزمان اجرا شد. همچنین آزمون های پیگیری نیز پس از گذشت سه ماه بر روی گروهها اجرا شد. داده های آماری با روش تحلیل واریانس چندمتغیره اندازهگیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.   یافته ها: نتایج نشان داد 20 جلسه توانبخشی شناختی تکلیف درست نویسی و تکلیف رنگ در برنامه نرمافزاری سرور موجبات کاهش خطاهای هجی کردن و بهبود پردازش دیداری – واج شناختی گروه آزمایش در مراحل پس آزمون و پیگیری را فراهم کرد (0/01p<). نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش حاضر می توان چنین نتیجه گرفت که استفاده از تمرینات تکلیف درستنویسی و تکلیف رنگ در برنامه توانبخشی شناختی سرور مبتنی بر رایانه بر هجی کردن و پردازش دیداری – واج شناختی دانش آموزان نارساخوان – نادرست نویس، اثربخش است. در نتیجه میتوان آن را به عنوان یک روش توانبخشی سودمند به متخصصان و درمانگران حوزه اختلال های یادگیری خاص پیشنهاد داد.</div> <div style="text-align: justify;">Background and Purpose: Weakness of students with dyslexia–dysorthographia in encoding, storage, and retrieval of phonetic writing system leads to the high importance of creating and implementing effective interventional programs in the field of specific learning disabilities. So, the aim of the present study was designing COROOR (Cognitive Rehabilitation of Orthography & Reading) computer-based cognitive rehabilitation program and investigating its effect on spelling efficacy and visual-phonological processing in the students with dyslexia – dysorthographia. Method: This research was a quasi-experimental study with pretest-posttest control group design and a three-month follow-up period. The population consisted of all third grade primary school boy students with dyslexia-dysorthographia who had referred to learning disabilities centers in Kashan city in the academic year 2018-2019. Among them, 20 students with dyslexia-dysorthographia based on diagnostic tests (Dyslexia syndromes checklist based on DSM-5 criteria, Wechsler Intelligence Scale for Children (WISC), and Conners Rating Scale) were selected by purposive sampling and then, randomly assigned to either the experimental or the control group (10 per group). After implementing the pretests of writing expression disorder (spelling component) (Baezzat, 2010) and visual-phonological processing (Hosaini, Moradi, Kormi Nouri, Hassani, & Parhoon, 2016), the experimental group received the COROOR computer-based cognitive rehabilitation program, while the control group underwent no intervention.  Immediately after the intervention, post-tests were performed on both groups. After three months, follow-up tests were performed on the groups. The data were analyzed using repeated measures multiple-analysis of variance. Results: Findings showed that 20 sessions of cognitive rehabilitation for orthographic and color detection tasks by COROOR software reduced spelling errors and improved visual-phonological processing in the experimental group at post-test and follow-up stages (p< 0.01) Conclusion: According to the results, it can be said that the use of orthographic and color detection tasks by COROOR computer-based cognitive rehabilitation is effective for the spelling and visual-phonological processing of students with dyslexia and dysorthographia. As a result, it can be recommended as a useful rehabilitation method to specialists and therapists in the field of specific learning disabilities.</div> کارآمدی هجی کردن, پردازش دیداری – واج شناختی, نارساخوان – نادرست نویس, برنامه توانبخشی شناختی سرور مبتنی بر رایانه Spelling efficacy, visual-phonological processing, students with dyslexia –dysorthographia, COROOR computer-based cognitive rehabilitation 264 283 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-283-3&slc_lang=fa&sid=1 Mahshad Motaghedifard مهشاد معتقدی فرد mahshad_mf@yahoo.com 100319475328460013751 100319475328460013751 Yes University of Mazandaran, Babolsar, Iran دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Fereshteh Baezzat فرشته باعزت baezzat12@gmail.com 100319475328460013752 100319475328460013752 No Department of Psychology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran گروه روان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Vahid Nejati وحید نجاتی nejati@sbu.ac.ir 100319475328460013753 100319475328460013753 No Department of Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran گروه روان شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Habibollah Naderi حبیب الله نادری 100319475328460013754 100319475328460013754 No Department of Psychology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran گروه روان شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران