fa پیش‌بینی سانحه‌پذیری کودکان بر اساس نشانه‌های اختلال نارسایی توجه - فزون‌کنشی و کندگامی شناختی: نقش میانجی حساسیت به پاداش و تنبیه تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">زمینه و هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">حوادث</span> <span style="font-family:B Zar;">چه</span> <span style="font-family:B Zar;">به ‌صورت</span> <span style="font-family:B Zar;">عمدی و چه</span> <span style="font-family:B Zar;">به ‌صورت</span> <span style="font-family:B Zar;">غیرعمدی</span> <span style="font-family:B Zar;">یکی</span> <span style="font-family:B Zar;">از</span> <span style="font-family:B Zar;">مهم‌ترین</span> <span style="font-family:B Zar;">علل</span> <span style="font-family:B Zar;">وقوع</span> <span style="font-family:B Zar;">میلیون‌ها</span> <span style="font-family:B Zar;">مرگ</span> <span style="font-family:B Zar;">و ناتوانی کودکان در</span> <span style="font-family:B Zar;">سراسر جهان</span> <span style="font-family:B Zar;">به</span> <span style="font-family:B Zar;">شمار</span> <span style="font-family:B Zar;">می &shy;آیند و</span> <span style="font-family:B Zar;">بار</span> <span style="font-family:B Zar;">مالی</span> <span style="font-family:B Zar;">زیادی</span> <span style="font-family:B Zar;">را</span> <span style="font-family:B Zar;">بر سیستم</span> <span style="font-family:B Zar;">بهداشتی درمانی</span> <span style="font-family:B Zar;">جوامع</span> <span style="font-family:B Zar;">تحمیل</span> <span style="font-family:B Zar;">می‌کنند.</span> <span style="font-family:B Zar;">پژوهش حاضر با هدف پیش‌بینی سانحه‌پذیری کودکان بر اساس نشانه‌های اختلال نارسایی توجه- فزون‌کنشی و کندگامی شناختی با میانجی‌گری حساسیت به پاداش و تنبیه انجام شد.</span><br> <span style="font-family:B Zar;">&nbsp;<strong><span style="color:blue;">مواد و روش‌ها</span></strong>: طرح پژوهشی حاضر از نوع توصیفی و با روش همبستگی انجام شد. بدین منظور از بین جامعه آماری دانش&shy; آموزان مقطع ابتدایی شهر تبریز در سال تحصیلی 99-98 ، تعداد 200 دانش‌آموز با روش نمونه &shy;گیری خوشه‌ای سه مرحله‌ای، انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده در این پژوهش، </span><span style="font-family:B Zar;">مقیاس درجه‌بندی </span><span style="font-family:B Zar;">رفتار (</span><span style="font-family:B Zar;">سوانسون، نولان و پلهام، 1980</span><span style="font-family:B Zar;">)، پرسشنامه کندگامی شناختی (</span><span style="font-family:B Zar;">پنی، واچبوچ، کلین، کورکوم و اسکیس، 2009</span><span style="font-family:B Zar;">)، آزمون خطرپذیری بادکنکی (</span><span style="font-family:B Zar;">لجوئز، 2002</span><span style="font-family:B Zar;">) و پرسشنامه سنجش سوانح (</span><span style="font-family:B Zar;">پترسون، سالدانا و هیبلوم، 1996</span><span style="font-family:B Zar;">) بود. برای تحلیل داده‌ها از روش تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SPSS20</span></span><span style="font-family:B Zar;"> و </span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">AMOS 24</span></span><span style="font-family:B Zar;"> استفاده شد.</span><br> <strong><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="font-family:B Zar;">یافته‌های پژوهش نشان داد که با افزایش نشانه‌های نارسایی توجه- فزون‌کنشی و کاهش نشانه‌های کندگامی شناختی، میزان حوادث غیرعمدی در بین کودکان افزایش می‌یابد. همچنین حساسیت به پاداش و تنبیه می&shy;تواند در رابطه بین اختلال نارسایی توجه- فزون‌کنشی و کندگامی شناختی با سانحه‌پذیری، نقش میانجی ایفا کند (</span><span style="font-family:B Zar;">0/05</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">p<</span></span><span style="font-family:B Zar;">)</span><span style="font-family:B Zar;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span><br> <strong><span dir="RTL"><span style="color:blue;"><span style="font-family:B Zar;">نتیجه‌گیری</span></span></span></strong>: <span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;">با توجه به یافته&shy; های پژوهش </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;">می&shy; توان نتیجه گرفت که حساسیت</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Zar;"> بالا به تنبیه سبب محافظت افراد از سوانح غیرعمد می‌شود؛ زیرا سانحه دیدن نوعی تنبیه محسوب شده و کودکان با درجات بالای نشانه &shy;های کندگامی شناختی به دلیل حساسیت بالای تنبیه، خود را درگیر کارهای خطرناک و ریسک&shy;پذیر نمی&shy; کنند و در نتیجه کمتر دچار سانحه می&shy; شوند. در حالی&shy;که کودکان با نشانه&shy; های بالای نارسایی توجه- فزون‌کنشی به دلیل حساسیت بالا به پاداش همواره به دنیال خطر و هیجان بوده و بنابراین سانحه &shy;پذیری بالاتری دارند.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#0000ff;"><strong>Background and Purpose:</strong></span><span style="color:#000000;"> Accidents, both intentional and unintentional, are one of the leading causes of death and disability for children around the world and impose a heavy financial burden on the health care system of societies. The aim of the present study was to predict the children&#39;s accident proneness based on attention deficit hyperactivity disorder and sluggish cognitive tempo symptoms by mediating role of sensitivity to reward and punishment.</span><br> <span style="color:#0000ff;"><strong>Method:</strong></span><span style="color:#000000;"> The research is descriptive and correlational. The statistical population included all elementary students of Tabriz city in the academic year of 2019-2020. For sampling, 200 students were chosen by random multistage cluster sampling method. Data were collected using Child Behavior Rating Scale (Swanson, Nolan, Pelham & 1980), Sluggish Cognitive Tempo Questioner (Penny, Waschbusch, Klein, Corkum & Eskes, 2009), Balloon Analogue Risk Task (Lejuez, 2002), and Minor Injury Severity Scale (Peterson, saldana & hiblum, 1996). Data analysis was performed by path analysis using SPSS20 and AMOS 24 software.</span><br> <span style="color:#0000ff;"><strong>Results:</strong></span><span style="color:#000000;"> The findings show that with increasing symptoms of attention deficit / hyperactivity disorder and decreasing symptoms of sluggish cognitive tempo, the rate of accident proneness among children, increases. Also, sensitivity to reward and punishment are able to mediate the relationship between attention deficit hyperactivity disorder and sluggish cognitive tempo with accident proneness (p<0.05).</span><br> <span style="color:#0000ff;"><strong>Conclusion:</strong> </span><span style="color:#000000;">Based on these findings, it can be concluded that high sensitivity to punishment, protects children from accident proneness, because an accident is a form of punishment, and children with a high degree of sluggish cognitive tempo due to their high sensitivity to punishment, do not engage in dangerous and risky activities, so they are less likely to be injured. While children with attention deficit hyperactivity disorder are always at risk because of their high sensitivity to rewards, so they are more likely to be injured.</span></div> نارسایی توجه- فزون‌کنشی, کندگامی شناختی, حساسیت به پاداش, حساسیت به تنبیه, سانحه‌پذیری Attention deficit /hyperactivity disorder, sluggish cognitive tempo, sensitivity to reward, sensitivity to punishment, accident proneness 44 56 http://childmentalhealth.ir/browse.php?a_code=A-10-295-3&slc_lang=fa&sid=1 Zeinab Khanjani زینب خانجانی zeynabhanjaani@gmail.com 10031947532846009997 10031947532846009997 No Department of Educational Science and Psychology, Faculty of Psychology, Tabriz University, Iran گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، ایران Elnaz Mohammadi الناز محمدی mohammadielnaz94@yahoo.com 10031947532846009998 10031947532846009998 Yes Faculty of Psychology, Tabriz University, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، ایران Mohammad Shadbafi محمد شادبافی shadbaf_m@tabrizu.ac.ir 10031947532846009999 10031947532846009999 No Faculty of Psychology, Tabriz University, Iran دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، ایران