1- دانشگاه فرهنگیان، پردیس نسیبه، تهران، ایران 2- گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده: (22 مشاهده)
زمینه و هدف: نظریهپردازان حوزه روانشناسی تربیتی معتقدندکه نظریه خودتعیینگری به دلیل پرداختن به سه بعد اساسی وجود انسان شامل خودتعیینگری، شایستگی، و ارتباط میتواند تأثیرات مطلوبی بر مسائل اساسی زندگی داشته باشد. از این رو هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش مبتنی بر نظریه خودتعیینگری بر مشارکت تحصیلی، بهزیستی روانشناختی، و احساس تعلق به مدرسه بود. روش:روش پژوهش شبهتجربی با طرح پیشآزمون_ پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش، تمامی دانشآموزان دختر پایه ششم ابتدایی شاهدشهر در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از میان آنها40 دانشآموز با روش نمونهگیری در دسترس انتخاب و بهصورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (در هر گروه 20 دانشآموز) قرار گرفتند. مداخله مبتنی بر آموزش خودتعیینگری برای گروه آزمایش در طی 10 جلسه 75 دقیقهای اجرا شد؛ اما گروه گواه هیچ آموزشی دریافت نکردند و در وضعیت فهرست انتظار باقی ماندند. ابزار گردآوری دادهها شامل آخرین ویرایش اعتباریابی شده در ایران پرسشنامههای مشارکت تحصیلی (ریو،2013)؛ بهزیستی روانشناختی (ریف، 2014)؛ و احساس تعلق به مدرسه (بری و بتی،2004)بود. دادههای بهدستآمده در دو سطح توصیفی و استنباطی (آزمون تحلیل کوواریانس تک و چندمتغیره) و با استفاده از نرمافزار SPSS-27تحلیل شد. یافتهها:آموزش خودتعیینگری بر تمام مؤلفههای مشارکت تحصیلی شامل رفتاری (362/12=F)، عاملی (407/104=F)،شناختی (431/7=F) و هیجانی (064/10=F)؛ مؤلفههای متغیر بهزیستی روانشناختی شامل پذیرش خود (974/7=F)، روابط اجتماعی (673/8=F)، خودپیروی (178/10=F)، هدفمندی (449/21=F)، رشدیافتگی فردی (621/4=F)؛ و همچنین تمامی مؤلفههای متغیر احساس تعلق به مدرسه شامل احساس احترام (976/12=F)، ارتباط با مدرسه (604/16=F)، پذیرش همسالان (161/25=F)، و مشارکت تحصیلی (310/12=F) تأثیر معنادار داشته است (05/0>P). نتیجهگیری:بر اساس نتایج پژوهش حاضر، آموزش مبتنی بر خودتعیینگری با تقویت نیازهای روانشناختی پایهای دانشآموزان شامل خودپیروی، شایستگی، و ارتباط، موجب افزایش انگیزش درونی و مشارکت فعال آنان شد. این سازوکارها در نهایت به بهبود مشارکت تحصیلی، بهزیستی روانشناختی، و احساس تعلق به مدرسه انجامید.
Mosavi S M, Sameti N, Rostami M. The effectiveness of self-determination training on academic engagement, psychological well-being, and school belonging. J Child Ment Health 2025; 12 (4) : 8 URL: http://childmentalhealth.ir/article-1-1553-fa.html
موسوی سیده مریم، ثامتی ناهید، رستمی مریم. اثربخشی آموزش خودتعیینگری بر مشارکت تحصیلی، بهزیستی روانشناختی، و احساس تعلق به مدرسه. فصلنامه سلامت روان کودک. 1404; 12 (4) :118-138
