1- گروه روان شناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده: (178 مشاهده)
زمینه و هدف:اختلال رفتار هنجاری با الگوهای پرخاشگری، نقض قوانین، تکانشگری، و کاهش همدلی همراه است و اغلب با ضعف در ساختار انگیزشی نوجوانان مرتبط است. پژوهش حاضر با هدف طراحی برنامه مداخلهای مبتنی بر تحلیل روایتهای زندگی نوجوانان مبتلا به اختلال رفتار هنجاری و تعیین اثربخشی آن بر تعدیل ساختار انگیزشی انجام شد. روش:طرح پژوهش حاضر آمیخته (کیفی و کمّی) است. در بخش کیفی، جامعه پژوهش شامل نوجوانان 12 تا 15 سال مبتلا به اختلال رفتار هنجاری در محله شوش تهران در سال 1403 بودند که 6 نوجوان با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و تا اشباع دادهها به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. جمعآوری اطلاعات نیمهساختار یافته با روش پدیدارشناسی توصیفی و با روش جیورجی تحلیل شد و برای اعتباریابی محتوایی مداخله با استفاده از نظرات 6 نفر از متخصصان به روش دلفی انجام شد. در بخش کمّی، اثر برنامه مداخله در یک طرح شبهتجربی با گروه آزمایش و گواه در سه مرحله پیشآزمون، پسآزمون، و پیگیری 2 هفتهای بررسی شد. نمونه به صورت هدفمند و از بین 27 نوجوان دارای اختلال رفتار هنجاری محله شوش تهران؛ ۱۴ نفر در گروه آزمایش و ۱۳ نفر در گروه گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش ۱۲ جلسه مداخله روایتمحور دریافت کرد و گروه گواه هیچ مداخلهای دریافت نکرد. ابزار پژوهش شامل آخرین نسخه اعتباریابی شده در ایران پرسشنامه ساختار انگیزشی (کاکس و کلینگر، 2004) - فرم کامل بود. برای تحلیل دادههای کمّی از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و آزمونهای تعقیبی بن فرونی و نرمافزار SPSS-27 استفاده شد. یافتهها:در بخش کیفی، 8 مضمون اصلی شامل ذهنآگاهی، هویتیابی، همدلی و نظریه ذهن، خودکارآمدپنداری، شیوههای مقابلهای، الگوهای دلبستگی، راهبردهای تنظیم هیجان، و مهار خشم شناسایی شد. برنامه مداخلهای مبتنی بر تحلیل روایتهای زندگی در 12 جلسه تدوین شد. ضریب نسبی روایی محتوایی حداقل 75/0 و حداکثر 1 و شاخص روایی محتوا 9/0 بهدست آمد. در بخش کمّی، نتایج نشان داد که برنامه مداخلهای طراحیشده اثر معناداری بر ابعاد ساختار انگیزشی شامل تمایل (003/0P=، 63/6F=)، مهارگری (022/0P=، 25/5F=)، اطلاعات (002/0P=، 09/7F=)، تلاش (0001/0P=، 58/12F=)، شانس (021/0P=، 29/4F=)، خشنودی (0001/0P=، 05/14F=) ، تعهد (0001/0P=، 28/6F=)، و زمان لازم (0001/0P=، 55/9F=) دارد و این اثرات در مرحله پیگیری نیز پایدار باقی ماند. نتیجهگیری:نتایج پژوهش نشان داد که مداخله روایتمحور با بازسازی روایت زندگی، اصلاح الگوهای اسناددهی، افزایش تنظیم هیجان، ارتقای پردازش شناختی، و تقویت نظام پاداش درونی، ساختار انگیزشی نوجوانان را بهبود میبخشد. بنابراین پیشنهاد میشود درمانگران برای تقویت هویت و کاهش علائم اختلال رفتار هنجاری، از تکنیکهای بازسازی روایت زندگی شامل نامهنویسی و نقشهکشی زندگی استفاده کنند.
Hooshyar M, Abolmaali Alhasani K, Farhangi A. Designing an intervention protocol based on the analysis of life narratives of adolescent boys with conduct disorder and examining its effectiveness in modifying motivational structure. J Child Ment Health 2026; 13 (1) : 2 URL: http://childmentalhealth.ir/article-1-1558-fa.html
هوشیار معصومه، ابوالمعالی الحسینی خدیجه، فرهنگی عبدالحسین. طراحی برنامه مداخلهای بر اساس تحلیل روایتهای زندگی نوجوانان پسر مبتلا به اختلال رفتار هنجاری و تعیین اثربخشی آن بر تعدیل ساختار انگیزشی. فصلنامه سلامت روان کودک. 1405; 13 (1) :29-38
