1- دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 2- گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده: (608 مشاهده)
زمینه و هدف:نوجوانی یکی از کشاکشبرانگیزترین دوران زندگی شناخته میشود و نیاز به اجرای مداخلات مؤثر در این گروه بیشازپیش احساس میشود. برنامه یادگیری تنفس یکی از مداخلات مدرسهمحور جدید و نویدبخش برای نوجوانان است؛ اما تابهحال مروری جامع بر مطالعات کارآزمایی تصادفی کنترلشده این مداخله انجام نشده است. بدین ترتیب این مطالعه با هدف مرور نظاممند کارآزماییهای تصادفی کنترلشده در حوزه اثربخشی برنامه یادگیری تنفس بر پیامدهای روانشناختی نوجوانان ۱۲ تا ۱۹ ساله از جمله افسردگی، اضطراب، تنش، هیجان، شفقت، تابآوری، کنشهای شناختی، حمایت اجتماعی، و رضایت از زندگی انجام شد. روش: پژوهش حاضر، مروری نظاممند بود که با استفاده از کلمات کلیدی «Learning to BREATHE»، «mindfulness»، «adolescen*»، «randomized controlled trial»، «depression»، «anxiety»، «stress»، «emotion»، «compassion»، «resilience»، «cognitive functions»،«social support» ، و «life satisfaction» در پایگاههای اطلاعاتیPubMed, PsycInfo, Google Scholar, ProQuest و Scopusانجام شد (از ژانویه 2009 تا جولای 2025). در ابتدا بر اساس معیارهای ورود، 490 پژوهش بهدست آمد که پس از اعمال معیارهای خروج و ارزیابی کیفیت طبق دستورالعمل پریزما، 14 پژوهش جهت تحلیل کامل باقیماندند. بهدلیل ناهمگونی مطالعات، دادهها با استفاده از روش ترکیب روایی، تلفیق و توصیف شدند. یافتهها:مرور نظاممند بر ۱۴ کارآزمایی تصادفی کنترلشده شامل 1314 نوجوان ۱۲ تا ۱۹ ساله نشان داد که برنامه یادگیری تنفس در برخی حوزهها اثربخشی مطلوبی دارد. برنامه یادگیری تنفس به طور معناداری (05/0 > p) در کاهش علائم افسردگی و اضطراب اثربخش بوده (با اندازه اثر 34/0- = g تا 26/1- = g) و همچنین اثربخشی مناسبی در تنش ادراکشده نشان داده است (80/0- = g). در مقابل نتایج در متغیرهایی نظیر شفقت به خود، تابآوری، کنشهای اجرایی، و حمایت اجتماعی، متناقض گزارش شد. شایان ذکر است که با وجود ماهیت مداخله، اثربخشی معناداری در متغیرهای ذهنآگاهی و پذیرش، و همچنین شاخصهای عملکرد تحصیلی (نمرات و حضور در مدرسه) مشاهده نشد (05/0 < p). نتیجهگیری:نتایج این مرور نشان داد که برنامه آموزشی یادگیری تنفس میتواند در بهبود برخی از مؤلفههای کلیدی سلامت روان نوجوانان مانند افسردگی، اضطراب، و تنش مؤثر باشد؛ اما در ارتباط با متغیرهایی مانند ذهنآگاهی بهمثابه بنیاد اصلی این مداخله، لازم است پژوهشهای بیشتری انجام شود.
Eivaznezhad Firouzsalari A, Narimani M, Basharpoor S, Mousavi S M. Effectiveness of the learning to BREATHE mindfulness curriculum on adolescent psychological outcomes: a systematic review. J Child Ment Health 2025; 12 (4) : 6 URL: http://childmentalhealth.ir/article-1-1551-fa.html
